In Artificium zijn de afgelopen jaren verschillende leraren en schooldirecteuren aan het woord geweest over de manier waarop zij met exemplarisch onderwijs aan het werk zijn gegaan. Hun verhalen illustreren het proces dat startende en verder gevorderde leraren doormaken.
Sommige verhalen zijn van een aantal jaar geleden. Daarin wordt er nog gesproken over Onderwijskunst. De term die eerder werd gehanteerd.
"Een belangrijk voordeel van exemplarisch onderwijs is het vakoverstijgende karakter. Leerlingen gaan op deze manier een natuurlijke samenhang zien tussen de verschillende vakken."
"Ik zie ook veel kansen voor het doorgeven van christelijke normen en waarden. Juist doordat de leerlingen de zaken zelf doordenken kan er op een positieve manier richting gegeven worden vanuit de Bijbel."
"Ik merk dat exemplarisch onderwijs ook iets gedaan heeft met mijn leraarschap. Ik ben veel kritischer gaan kijken naar opdrachten uit de methode", aldus Cornée. "Soms staan daar opdrachten in die ik echt niet goed vind. Daar kies ik nu sneller mijn eigen weg. Exemplarisch onderwijs helpt je om meer te vertrouwen op je eigen deskundigheid als leraar.
Het aansprekende van exemplarisch onderwijs vind ik dat het alle dingen intact laat. Het laat de schepping als totale werkelijkheid intact, het laat de leerling als schepsel en onderdeel van die schepping intact. Maar het laat ook de leraar intact. Veel vormen van het nieuwe leren marginaliseren de rol van de leraar. Bij exemplarisch onderwijs is de leraar onmisbaar. Als leraar ben jij degene die de leerlingen vragen stelt waardoor ze verder komen. Dat doet een heel groot beroep op je kennis en vakmanschap!"
Of Marcel voor zichzelf al een antwoord heeft op de vraag of Onderwijskunst zich leent voor het geven van algemene natuurwetenschappen en wellicht ook andere vakken op het voortgezet onderwijs? "Een eenduidig antwoord heb ik nog niet", is zijn reactie. "Wel kan ik vertellen dat ik niet meer zo snel tegen mijn leerlingen zeg 'Zo en zo zit het' en dat ik veel meer werk vanúit een concreet verschijnsel in plaats van dat als toepassing of sluitstuk te gebruiken.
Een andere opstelling van mij als docent brengt overigens wel weer zijn eigen “lastigheden” met zich mee. Als ik bij bijvoorbeeld een les over het Doppereffect of de interferentie van licht begin bij het natuurverschijnsel en kinderen zelf tot antwoorden laat komen, krijg ik vroeg of laat de reactie 'Zeg nu maar hoe het zit'. Dat zit ingebakken in ons onderwijssysteem. Kinderen zijn, om zo te zeggen 'vervreemd van hun authentieke leerbehoefte'."
"Tijdens de lessen op de Driestar was ik in gedachten al bezig met een klas kinderen", zegt Erik Lommers (28), inmiddels voor het vierde jaar werkzaam als leerkracht op de Johannes Calvijnschool te Sliedrecht. "Ik was heel benieuwd hoe die zouden reageren."
Vorig jaar deed zich op zijn school de kans voor met leerlingen een aantal middagen Onderwijskunst te doen. Erik nam de gelegenheid te baat. "Het was best spannend", vertelt hij, "want ik moest werken met leerlingen uit verschillende groepen." Juist voor zo’n situatie bleek een exempel een heel geschikte onderwijsvorm te zijn.
“Mij spreekt in Onderwijskunst de uitdaging aan om een onderwerp anders dan normaal te verpakken”, zegt Booij. “Daarnaast biedt het mogelijkheden om een thema breed neer te zetten, om het ook te plaatsen in de historische context of het te bekijken vanuit een filosofische invalshoek”.
Toch is het niet alleen dat wat Booij zo aan Onderwijskunst boeit. Zoekend naar de juiste woorden formuleert hij het zo: “Sinds ik aan Onderwijskunst heb geproefd, ben ik mogelijkheden gaan zien om echt ‘uitstralend’ onderwijs te geven, onderwijs waarin je iets van je identiteit laat zien”.